Baby

Baby zonder extra aanduiding is een aanduiding voor de jongste mensenkinderen. Men spreekt over een baby totdat het kind peuter wordt genoemd. vaak wordt ook een foetus of ongeboren kind, dus nog in de baarmoeder, een baby genoemd. Een pasgeboren baby wordt tot de leeftijd van 30 dagen of gedurende zijn verblijf op een neonatale afdeling neonaat genoemd. Vanaf 30 dagen tot één jaar, wordt een baby zuigeling genoemd. In tegenstelling tot jongen van andere diersoorten, is de baby bij een mens vrijwel tot niets in staat. Bij apen bijvoorbeeld kan het jong zich al direct na de geboorte aan de moeder vasthouden. Mensenbaby´s hebben weliswaar een grijpreflex, maar die is niet sterk genoeg om zich zelf op te trekken of vast te houden. Ook kan een baby zijn relatief grote hoofd niet zelf rechtop houden. Ook bij buideldieren zijn de pasgeboren jongen volledig hulpeloos, maar daar groeien ze zonder verdere verzorging door in de buidel van de moeder.

Table of contents

1 Binding aan moeder en vader
2 Voeding

2.1 Borstvoeding
2.2 Flesvoeding
2.3 Vast voedsel

3 Verzorging
4 Gezondheidszorg
5 Slapen
6 Reflexen
7 Spel en interactie

Binding aan moeder en vader

Omdat de baby volledig afhankelijk is van de ouders, is het belangrijk voor de overleving dat de baby zijn ouders aan zich weet te binden. Zo gaat de baby na ongeveer 6 weken spontaan naar zijn verzorgers lachen. Na een normale bevalling voelt de moeder zich in de meeste gevallen onmiddellijk aangetrokken tot haar baby. Dit heeft mogelijk te maken met de specifieke geur die een jonge baby afgeeft.

Voeding

Borstvoeding

Een pas geboren zuigeling kan zoals het woord al zegt alleen door te zuigen voedsel binnen krijgen. De natuurlijke voedingsbron voor baby's is moedermelk die door de borsten van de moeder wordt geproduceerd. Ook al komt moedermelk af en toe in de publiciteit omdat het vervuilende stoffen kan bevatten zoals PCB, toch wordt steeds door onderzoek bevestigd dat moedermelk de beste voeding voor de baby is. Het bevat alle voedingsstoffen die de baby nodig heeft in exact de juiste verhouding, met de juiste temperatuur. Bovendien bevat moedermelk antistoffen die de baby beschermen tegen bacteriën en virussensen. Verder stelt men een lichte stijging vast van het IQ (intelligentie quotiënt) van de baby bij langdurige borstvoeding.
Het geven van borstvoeding vergt wel veel van de moeder. Zij moet altijd op tijd aanwezig zijn en het kan ook tot kleine ongemakken, zoals tepelkloven, aanleiding geven. Borstvoeding geven is echter ook voor de moeder een bevredigende manier en is eigenlijk ook de gemakkelijkste manier.

flesvoeding - ''foto: M. Jastremski

Flesvoeding

Als borstvoeding niet mogelijk is, zijn er prima alternatieven in de vorm van flesvoeding. Veel vrouwen in de westerse wereld stappen na een aantal maanden van borstvoeding over op flesvoeding. Deze flesvoeding is zo goed mogelijk afgestemd op de natuurlijke verhoudingen van voedingsstoffen in de moedermelk. Er is aparte voeding voor prematuren, dysmaturen, neonaten, zuigelingen van verschillende leeftijden en baby's met allergieën. Deze gespecialiseerde melkvoedingen zijn in België enkel verkrijgbaar in de apotheek.

Vast voedsel

Tussen de vierde en zesde maand gaat de baby geleidelijk aan over op vast voedsel. Meestal begint men met pap, en iets later met goed gepureerde vruchten. Langzamerhand gaat de baby steeds meer vast voedsel eten, waarbij in het begin alles gepureerd moet worden. De baby heeft immers nog geen tanden.

Verzorging

De baby is in alle opzichten afhankelijk van de ouders of anderen en dient volledig verzorgd te worden. Hygiëne is belangrijk omdat baby's erg vatbaar zijn voor ziekten en ontstekingen. Het is nodig om de baby goed schoon te houden, daarom moet de baby dagelijks in bad, waarbij hij liefst met zeepvrije producten gewassen wordt. De baby moet elke dag schone kleertjes aan, en moet meermaals (minstens vier tot zes keer) per dag een propere luier om zolang hij niet zindelijk is. Hierbij moeten de billen en de geslachtorganen van de baby telkens met een vochtig doekje worden schoongemaakt. Er kan een speciale zalf in de huidplooien worden gesmeerd om irritatie te vermijden. Talkpoeder wordt ten strengste afgeraden omwille van ernstige nevenverschijnselen. Bij onvoldoende vaak verschonen van de luier kan er sneller luieruitslag ontstaan. Vaak huilt een baby van ongenoegen indien hij een bevuilde luier.

Gezondheidszorg

In Nederland en België wordt elk kind onmiddellijk na de geboorte onderzocht en getest op zijn lichaamsfuncties aan de hand van de Apgar-score en na enkele dagen getest op een aantal aangeboren ziekten, die bij snelle behandeling of met een dieet een betere levensverwachting geven. Onderdeel van dit onderzoek is de bekende hielprik.

Slapen

Een pasgeboren baby slaapt vaak meer dan zestien uur per dag. Daarbij heeft de baby in het begin nog geen volwassen slaapritme en wordt hij 's nachts vaak wakker. De meeste baby's slapen 's nachts door vanaf hun zesde levensweek, hoewel andere baby's soms jarenlang 's nachts blijven wakker worden, hetgeen voor de ouders een zware belasting is.

Een ongestoorde en veilige slaap is voor de baby erg belangrijk. Wiegendood komt weinig voor, maar is een grote angst voor ouders.

Reflexen

Een pasgeboren baby vertoont een aantal reflexen die later verdwijnen.

Zoekreflex. Bij zacht aanraken van de wang van de baby draait het kind zijn hoofd die kant op en doet hij zijn mond open. Dit stelt de baby in staat snel de tepel te vinden van de borst van zijn moeder.
Zuigreflex. Zodra de baby iets in zijn mond voelt, begint hij te zuigen, ongeacht of hij een vinger in zijn mond heeft, de zuigfles of de borst.
Grijpreflex. Als iemand een vinger in de handpalm van de baby legt, pakt hij deze onmiddellijk stevig beet. Door het met de twee handen te doen kan de baby uit liggende positie makkelijk rechtop getrokken worden. De voeten vertonen een dergelijke reflex, maar met de voet kan een baby natuurlijk niet echt iets vasthouden.
Loopreflex. Als de baby rechtop gehouden wordt door hem onder zijn oksels vast te houden en men laat zijn voetjes zachtjes de vloer raken, dan trekt hij één been op, alsof hij een stap wil maken. Door het opgetrokken voetje de grond te laten raken, tilt de baby zijn andere voet op. Deze reflex verdwijnt al snel na de geboorte.
Schrikreflex of Moro-reflex. Bij een plotseling beweging (bijvoorbeeld als de baby bijna valt) doet de baby zijn armen wijd open en sluit ze daarna weer langzaam. Ook bij een hard geluid kan dit gebeuren. Als de baby daarbij erg geschrokken is, gaat hij huilen. Deze reflex doet denken aan een jong aapje dat zich vastgrijpt aan de moeder.
Asymmetrische Tonische Nekreflex. Dit is het begin van oog-handcoördinatie. Als iemand de baby naar zijn handje laat kijken en dan zijn hoofdje draait, strekt de arm zich uit. De ogen volgen vervolgens de weg van het handje.

Bovengenoemde reflexen verdwijnen in de eerste zes maanden. Daarvoor komen andere reflexen in de plaats die het hele leven bestaan. Echter de slikreflex en de kokhalsreflex heeft een baby vanaf het begin en deze verdwijnen nooit (tenzij bij enkele uitzonderlijke situaties).

De reflexen van een baby zijn onder te verdelen in drie groepen:

de primitieve reflexen. Dit zijn vlucht- en overlevingsreflexen die zich al in de baarmoeder ontwikkelen en van belang zijn om de eerste maanden te overleven. De reflexen hebben hun oorsprong in de hersenstam. Dit zijn de hierboven genoemde reflexen.
de transitionele reflexen. Deze komen uit de tussenhersenen en hebben te maken met het trotseren van de zwaartekracht. Ze ontstaan tussen de zesde en achtste maand na de geboorte en verdwijnen daarna weer.
de posturale reflexen. Deze komen ongeveer 10 maanden na de geboorte tevoorschijn en zijn afkomstig uit de hersenschors. Deze reflexen hebben te maken met staan, lopen, praten en dergelijke. Deze reflexen blijven de rest van het leven bestaan.

Spel en interactie

De interactie met een baby is in het begin vrij eenzijdig, de baby kan nog niet veel respons geven aan de ouder. Op de leeftijd van ongeveer 6 weken begint de baby te lachen als een bekend gezicht verschijnt. Een paar maanden later kan de baby al een eerste spel spelen, Kiekeboe.