Op 26 maart 1873 bezorgde Nederland een oorlogmanifest gericht aan de Sultan van Atjeh. Op het Nederlandse ultimatum kwam niet de gewenste reactie. De daarop volgende Nederlandse aanval werd afgeslagen.

Na een tweede expeditie onder leiding van Jan van Swieten werd Atjeh officieel geannexeerd maar in feite was van onderwerping geen sprake. Na tien jaar strijd werd besloten tot invoering van het zogenaamde concentratiestelsel: het Nederlandse leger verschool zich in zestien forten die onderling werden verbonden door een tramlijn. Dit stelsel werd tot 1893 gebruikt.

De periode daarna werd gedomineerd door majoor Van Heutsz en de onderzoeker Schnouck Hurgronje die een diepgravende studie maakte van Atjeh. Hij adviseerde van Heutsz om grof geweld te gebruiken. Van Heutsz ontwikkelde de zogenaamde marechaussee-tactiek, oorlogsvoering met kleine goed bewapende mobiele eenheden van voornamelijk Ambonese en Javaanseanse soldaten onder leiding van Europese officieren. De terreur die werd uitgeoefend, vele dorpen werden genadeloos uitgemoord, werd in sommige gevallen vastgelegd op foto omdat men daar trots op was. In 1903 verklaarde Van Heutsz (inmiddels gouverneur van Atjeh) dat de oorlog was gewonnen.

De Atjenezen echter stellen dat zij zich nooit hebben overgegeven, en stellen het einde van de oorlog met Nederland op 1943.

Externe link