Geschiedenis
De term is ontleend aan de geschriften van Wilhelm Marr, in o.a. zijn "Antisemitische Hefte" (1879). Het is echter niet juist het verschijnsel te beperken tot de moderne tijd.
Dergelijke sentimenten van afkeer en afweer die een joodse groep, als vreemde minderheid, opwekt in het volksbewustzijn van haar omgeving, treden sinds de oudheid voortdurend op in telkens andere vormen. Eeuwenlang dragen de reacties tegen de joden een overwegend religieus karakter, later valt de meeste nadruk op de economische trekken, een nieuwere periode kent de jodenhaat vooral als een sociaal verschijnsel en in de moderne tijd ontstond er een biologische motivering.
Een voorbeeld van economische antisimitische maatregelen is het feit dat joden in Nederland geen lid mochten van de gilden, waardoor zij in vele beroepen behorende tot de middenstand niet werden toegelaten.
Het nationaal-socialisme in Duitsland heeft na de machtsovername van Adolf Hitler in 1933 het antisemitisme is zijn uiterste vorm toegepast. De Duitse joden werden door de Neurenbergse rassenwetten (1935) tot rechteloze burgers gemaakt. De discriminatie van joden breidde zich tijdens de Duitse bezetting van een groot aantal West- en Oost-Europse landen ook tot die gebieden uit. Tussen 1942 en 1945 heeft ze geleid tot de vernietiging van ongeveer zes miljoen Europese joden in concentratiekampen.
Na de Tweede Wereldoorlog hebben zich hier en daar nog gevallen van antisemitisme voorgedaan. Door de stichting van de staat Israël (1948) en het daaruit volgende Israëlisch-Arabische conflict zijn er in tal van Arabische landen antisemitische manifestaties geweest.
Antisemitisme in Nederland
Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog was het antisemitisme in Nederland vooral geconcentreerd in de NSB.
Ook na de Tweede Wereldoorlog komen in Nederland antisemitische incidenten voor. Zo worden de geschriften van Lucas en Jenny Goeree door betrokkenen als beledigend en antisemitisch ervaren. Neo-nazistische groeperingen vullen vele websites met antisemitische teksten en er komen incidenten voor waarbij groepen moslimjongeren rellen veroorzaken door het uiten van anti-semitische en/of anti-zionistische leuzen. Incidenteel worden er Joodse graven beklad en beschadigd. Ook de weduwe Rost-van Tonningen, bijgenaamd 'de Zwarte Weduwe' heeft met haar organisatie 'De Levensboom' bijgedragen aan het instandhouden van het Duits-nationalistische, maar ook anti-semitische gedachtengoed. Een organisatie die dergelijke ontwikkelingen in Nederland nauw volgt is het CIDI, het Centrum Informatie en Documentatie Israël.
Toename antisemitisme in Nederland in 2002
In 2004 concludeerden de Universiteit van Leiden en de Anne Frank Stichting, in hun Monitor racisme en extreem-rechts, dat het antisemitisme in Nederland in 2002 was toegenomen ten opzichte van het jaar daarvoor.
Het onderzoek was gebaseerd op gegevens van de politie en het Openbaar Ministerie. De toestand in het Midden-Oosten werd als een van de redenen aangedragen.
Een ander resultaat van het onderzoek was dat antisemitisch geweld in verhouding vaker voor komt onder autochtonen dan onder allochtonen. De onderzoekers plaatsten echter kanttekeningen bij deze conclusie omdat het onderzoek hiervoor beperkt was.
