Adrenaline (Lat: ad-rena = bij-nier) of (angelsaksisch vaak epinephrine (Gr: epi-nephros = bij-nier)) is een hormoon dat in de bijnieren wordt geproduceerd. Het hormoon wordt in grote hoeveelheden aangemaakt met name bij angst en stress, maar ook bij woede, kou, hitte, pijn en fysieke arbeid. In veel van deze gevallen is het goed dat het hormoon wordt aangemaakt. Dankzij adrenaline wordt de mens namelijk alerter en heeft iemand meer energie. Het vrijkomen van adrenaline maakt deel uit van de vecht- of vluchtreactie.
| de chemische structuur van adrenaline | |
In geval van gevaar is dat heel nuttig, door te vechten of te vluchten heb je immers meer kans om te overleven, dan als je in plaats daarvan het gevaar zonder weerstand tracht te trotseren. Ook stijgt de bloeddruk door perifere vaatvernauwing en versnelt de hartslag waardoor er meer bloed rondgepompt kan worden. De pupillen groter om meer licht toe te laten, de ademhaling versnelt, en de handpalmen gaan zweten.
Bij paniekaanvallen zonder uitwendige oorzaak is het vrijkomen van adrenaline een van de uitlokkende factoren van een aanval van hyperventilatie.
Adrenaline is net als noradrenaline een afgeleide van het aminozuur tyrosine.
Het werkt in op de adrenerge α- en β-receptoren van het lichaam, en wordt o.a. gebruikt bij het behandelen van algemene anafylaxis, een type I allergie en bij reanimatie in geval van hartstilstand. Het is een sterk, gevaarlijk en direct werkend geneesmiddel dat alleen door injecties kan worden gegeven (meestal intramusculair of subcutaan; bij intravasculaire injectie kunnen ernstige hartritmestoornissen voorkomen). In grote verdunning (1 op 100.000 of 1 op 200.000) wordt het toegevoegd aan middelen voor plaatselijke verdoving, zoals lidocaïne en articaïne, omdat de hierdoor optredende vaatvernauwing de operatie minder bloedig maakt en het lokaal anestheticum langer in de weefsels blijft zitten. Dit moet om voor de hand liggende redenen met enige voorzichtigheid worden gedaan bij mensen met bepaalde hartziekten, met name ritmestoornissen.
