 |
Aarde De Aarde is de derde planeet in ons zonnestelsel, het enige bekende hemellichaam met levende organismen. Het is een van de kleinere planeten, maar de grootste van de vier 'aardse' planeten. De aarde heeft de planeten Venus en Mars als naaste buren. {| border="0" align="left" width="300pt" |
Blik op Afrika (met Madagaskar, in het midden), het Arabisch Schiereiland (Saoedi-Arabië, bovenaan), de Indische Oceaan (rechts) en Antarctica (onderaan). De foto is genomen vanuit de Apollo 17, onderweg van de Aarde naar de Maan, op 7 december 1972. Grote foto |} - Gemiddelde straal van de baan van de aarde om de zon: 149.600.000 km (= 1 AE)
- Aphelion (grootste afstand): 152.000.000 km
- Perihelion (kleinste afstand): 147.000.000 km
- Diameter: 12.756,3 km
- Massa: 5,972 x 1024 kg
- Draaiingsperiode: 23 uur, 56 minuten en 4 seconden
- Baanperiode: 365,2425 dagen
- Ashoek: 23,45°
- Niet door de mens gemaakte satellieten: de Maan
De Aarde is de enige planeet in ons zonnestelsel (en voor zover bekend het hele universum) waar de oppervlakte voor een deel uit vloeibaar water bestaat. Dit water neemt meer dan 70% van de oppervlakte in beslag en deelt het in in vijf oceanen en zeven continenten. Er is een relatief dikke atmosfeer die voor 76% uit stikstof bestaat, 21% zuurstof, 1% argon en sporen van andere gassen, waaronder koolstofdioxide en water. Het hoge zuurstofgehalte en lage koolstofdioxidegehalte zijn te danken aan de fotosynthese door groene planten en algen. Doordat de aardas in een schuine hoek ten opzichte van de kortste lijn tussen aarde en zon staat, worden gematigde breedten en poolgebieden over een periode van een jaar onregelmatig verwarmd. Hierdoor ontstaan de seizoenen, en niet door de afstand tussen de aarde en de zon. De dagen zijn er korter in de winter dan in de zomer. De afstand tot de zon speelt maar een beperkte rol omdat de aardbaan weinig elliptisch is. Voor het noordelijk halfrond geldt dat de afstand tot de zon in het zomerseizoen juist iets groter is dan in het winterseizoen. Op het zuidelijk halfrond is dat juist andersom. Hierdoor zijn de seizoensverschillen op het zuidelijk halfrond iets extremer dan op het noordelijk. Op Mars is dat effect veel groter omdat de baan van deze planeet meer van een cirkel afwijkt. De Aarde kan beschreven worden als een veelschillige ui. De schillen zijn de verschillende aardlagen, waarvan de binnenste de kern is met een doorsnede van ongeveer 7000 km. {| align="right" border="0" width="225" |
Binnenkant van de aarde (Wikipedia) |}De kern bestaat voor 90 % uit nikkel en ijzer, en is verdeeld in een vloeibare buitenkern (2 op de afbeelding) en een vaste binnenkern (1). De temperatuur van de binnenkern is wel zo'n 5000 graden C, maar is toch vast vanwege de immense druk in de kern, bijna 4 miljoen keer zoveel als aan het oppervlak van de aarde. De buitenkern vertoont een lagere druk en een temperatuur van ongeveer 4500 graden Celsius. De stromingen van het vloeibare nikkel-ijzermengsel houden het magneetveld van de aarde in stand. De kern wordt omgeven door de 'mantel', die is samengesteld uit mineraal magnesium-silicaat en samengeperst ijzer. De laag is niet vast, maar wel zo heet dat het gesteente stroomt, wat weer zijn weerslag heeft op de tektoniek aan de oppervlakte. Vaak wordt er onderscheid gemaakt tussen een binnenmantel en een buitenmantel, respectievelijk 3 en 4 op de afbeelding. De buitenste aardlaag tenslotte heet de 'korst' (5). Deze wordt onderverdeeld in de continentale korst en de oceanische korst. De continentale korst is 30 tot 65 km dik en bestaat uit graniet en andere vrij licht gesteenten en koolstofhoudende materialen. De oceanische korst is maar 5 km dik en bestaat uit basalt van verschillende zwaartes, waarop kilometers zeewater stroomt. Op IJsland en enkele andere plaatsen ligt de oceanische korst echter aan de oppervlakte. Zie ook: aardbeving, Samenstelling van de aarde, Eigentrillingen van de aarde, Wereldkaart
Wereld-hoogtekaart. Bron: US National Oceanic and Atmospheric Administration Links NASA Earth Observatory (in het Engels) Andere planeten van het Zonnestelsel Mercurius - Venus - Aarde - Mars - Jupiter - Saturnus - Uranus - Neptunus - Pluto simple:Earth
|
|
|
