De opdrachtgever of bouwheer kan op zijn beurt een architect en/of architectenbureau inschakelen, die het ontwerp en soms het toezicht op de bouwplaats voor zijn rekening neemt. De beoogde kwaliteit van het werk wordt door opdrachtgever en/of architect vastgelegd in gedetailleerde bestekken en bestekstekeningen. Soms is een aannemer zijn eigen opdrachtgever, en dus ook die van de architect, bij voorbeeld wanneer hij zelfstandig een bouwproject begint op een door hem verworven bouwperceel, deze vorm (projectontwikkeling) vinden het meest bij de bouw van woningen en kantoren. Bij andere projecten, zoals bedrijfsgebouwen, scholen, bankgebouwen, winkels, maar ook weg- en waterbouwkundige projecten, is er vrijwel altijd sprake van een opdrachtgever.

Van alle beschikbare vormen van aanbesteding wordt de traditionele openbare aanbesteding het meest gehanteerd. Verder kennen we de aanbesteding met voorafgaande selectie, waarbij een aantal aannemers worden uitgenodigd al dan niet op basis van objectief vastgestelde criteria. Aanbesteding in regie is een vorm waarbij de afgesproken prijs niet gerelateerd is aan het te realiseren project maar gebaseerd op vooraf overeengekomen uurlonen, materieel- en materiaalprijzen, opslagpercentages voor algemene kosten, winst en risico. De gunning vindt vrijwel altijd plaats op basis van de laagste prijs. De laatste tijd, worden naast deze traditionele manier van aanbesteden steeds vaker innovatieve manieren van aanbesteden gehanteerd. Het gaat dan vooral om contract- en aanbestedingsvormen waarbij de aannemer verantwoordelijk is voor zowel het ontwerp als de uitvoering, eventueel in combinatie met exploitatie en financiering.

Tijdens het bouwproces heeft de aannemer te maken met allerhande wet- en regelgeving zoals het Bouwbesluit, de Woningwet en het Bouwstoffenbesluit. Verder regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden, milieu, voorschriften van nutsbedrijven, etc ..

Naast administratief personeel heeft een aannemer calculators , werkvoorbereiders, projectleiders en uitvoerders in dienst. Tot zijn productiepersoneel behoren meestal timmerlieden , metselaars en opperlieden. In de weg- en waterbouw kraanmachinisten en grondwerkers . Daarnaast zijn er nog talloze disciplines in de bouw werkzaam zoals steigerbouwers , vloerenleggers, stucadoors , tegelzetters , loodgieters, installateurs , elektriciens, schilders, voegers, etc.. Deze laatste vaklieden worden meestal ingezet door het inschakelen van zogenaamde onderaannemers.

Wanneer de opdracht is verstrekt en de nodige vergunningen geregeld zijn kan de aannemer aan de slag. De bouwplaats moet worden ingericht, een werkplanning gemaakt, keten en bouwhekken geplaatst, personeel en materieel worden gepland, materialen en onderaannemersdiensten worden ingekocht. De aannemer is in de moderne bouw meer een coördinerend dan een uitvoerend bedrijf.